— Τι είναι το "Άγχος για την υγεια" και γιατί μας κάνει να ελέγχουμε συνεχώς το σώμα μας;
Η κυρία Μαρία ήταν σίγουρη πως κάτι δεν πήγαινε καλά με την υγεία της. Κάθε πρωί πριν καν σηκωθεί από το κρεβάτι, ψηλαφούσε την κοιλιά της ψάχνοντας για εξογκώματα ή σημεία πόνου. Μετά από κάθε γεύμα, παρακολουθούσε με αγωνία αν θα νιώσει ναυτία. Έβλεπε τον γιατρό της τουλάχιστον μια φορά τον μήνα, και συχνά έκανε εξετάσεις για να επιβεβαιώσει πως “δεν είναι καρκίνος”.
Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου ή κάποιον δικό σου στη συμπεριφορά της Pauline, δεν είσαι μόνος. Πολλοί άνθρωποι ζουν με έντονο φόβο για την υγεία τους, και παγιδεύονται σε έναν φαύλο κύκλο ελέγχου και αναζήτησης καθησυχασμού.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε:
Συχνές συμπεριφορές ελέγχου που παγιδεύουν τον νου
Οι παρακάτω συνήθειες μπορεί να φαίνονται “λογικές” στην αρχή, όμως όταν γίνονται καθημερινή ρουτίνα, λειτουργούν ενάντια στην ψυχική μας ηρεμία:
✅ Παραδείγματα checking behaviors:
-
Έλεγχος πόνου: εντοπισμός, παρακολούθηση έντασης και διάρκειας
-
Καρδιολογικά συμπτώματα: μέτρηση παλμών, πίεσης, τοποθέτηση χεριού στην καρδιά
-
Ψηλάφηση για εξογκώματα: στο στήθος, στην κοιλιά ή σε άλλες περιοχές
-
Έλεγχος δέρματος: παρατήρηση εξανθημάτων, σπίλων, σπυριών
-
Παρακολούθηση νευρολογικών συμπτωμάτων: μουδιάσματα, ζαλάδες
-
Έλεγχος σωματικών υγρών: εξέταση κοπράνων/ούρων για αίμα ή αλλαγές
-
Συχνός έλεγχος βάρους ή αναπνοής
✅ Συμπτώματα άγχους που συχνά παρερμηνεύονται:
-
Ταχυπαλμία και πόνος στο στήθος
-
Ναυτία, στομαχικές διαταραχές
-
Ζαλάδα, αίσθημα λιποθυμίας
-
Μουδιάσματα
-
Μυϊκοί πόνοι
-
Κόπωση, ιδρώτας, έξαψη
Η εκπαίδευση σε αυτές τις φυσιολογικές λειτουργίες του σώματος βοηθά στην αποδόμηση του φόβου.
Η ανάγκη για καθησυχασμό: Γιατί "ρωτάμε" συνέχεια;
Η αναζήτηση διαβεβαίωσης λειτουργεί σαν “ηρεμιστικό” προσωρινά, αλλά μακροπρόθεσμα διατηρεί και εντείνει τον φόβο.
✅ Παραδείγματα καθησυχαστικής αναζήτησης:
-
Συνεχείς ερωτήσεις σε φίλους/οικογένεια: «Νομίζεις είναι σοβαρό;»
-
Επισκέψεις σε γιατρούς ή ειδικούς χωρίς σαφή λόγο
-
Ανάγνωση ιατρικών άρθρων ή Google symptom searches
-
Συγκρίσεις με άλλους που έχουν διαγνωστεί με ασθένεια
Πολλοί άνθρωποι αποφεύγουν δραστηριότητες ή καταστάσεις που τους θυμίζουν αρρώστια, με αποτέλεσμα το άγχος να διαιωνίζεται.
✅ Συνηθισμένες αποφυγές:
-
Ιατρικά ραντεβού
-
Ιστορίες για ασθένειες ή θάνατο
-
Άσκηση (φόβος καρδιακού επεισοδίου)
-
Ορισμένες τροφές που προκαλούν σωματικά συμπτώματα
Η σταδιακή έκθεση σε αυτά τα ερεθίσματα είναι απαραίτητη για την αποδυνάμωση του φόβου.
Πώς να σπάσεις τον κύκλο του φόβου: Τεχνικές αντιμετώπισης
Αναβολή ελέγχου και αναζήτησης καθησυχασμού
Αντί να ελέγχεις το σώμα σου κάθε φορά που σε πιάνει φόβος, δοκίμασε να περιμένεις. Ξεκίνα με αναβολή 15-30 λεπτών. Πολλές φορές το άγχος υποχωρεί μόνο του.
Μείωση συχνότητας
Προσπάθησε να μειώσεις σταδιακά τη συχνότητα με την οποία ζητάς διαβεβαίωση ή ελέγχεις κάποιο σύμπτωμα. Π.χ., από 3 φορές την ημέρα σε 1.
Ολική διακοπή συγκεκριμένων συμπεριφορών
Επέλεξε μία συμπεριφορά-στόχο. Π.χ., "σταματάω να παρατηρώ τα κόπρανά μου". Παρακολούθησε πώς αλλάζει το άγχος σου με τον καιρό.
Βιβλιογραφία: Furer, P., Walker, J. R., & Stein, M. B. (2007). Treating health anxiety and fear of death: A practitioner’s guide. New York, NY: Springer New York.
